Dagboek

Ter ere van de opening van het Fietspunt in Mali werd er een heus volksfeest gehouden. Onze mensen werden met open armen ontvangen en mochten aanschuiven voor een muziek- en dansspektakel. Het geluid van de video is redelijk aan de luide kant. Best uw volume wat stiller te zetten...

Gunter en Pol in Mali

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 14

10/02/2009

De laatste dagen zijn we weer gewoon aan het werk. We maken ons stilaan op om het thuisfront weer te versterken.
Woensdag 11 februari laten we een atelier na en mensen die nu heel wat meer over fietsen weten en die het best uitgeruste fietsatelier van Bamako bezitten. Wij hebben heel wat meer kennis over Mali en zijn bewoners. Zeer benieuwd kijken we uit naar wat volgt.
Fiets Bamako Fiets!

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 13

09/02/2009

Na een rustige nacht en een ontbijt dat enkel bestaat uit wat droog stokbrood en een koffie, verkennen we bij daglicht opnieuw het dorp. Veel dorpelingen zijn afgezakt naar het schoolplein waar de dorpsoudste officieel zal worden ingehuldigd. Veel meer dan wat mannen die vooraan in een micro staan te schetteren gebeurt er ons inziens niet veel en tegen de middag is dit " feest" opgedroogd, geen drank, geen eten, nada. Echt geen Bourgondiërs. Voor ons is echter het belangrijkste dat we de buschauffeur die in het dorp wacht om de van Bamako afgezakte feestvierders weer terug mee te nemen. Het is 11 uur als we weten dat we rond 3 à 4 uur een plaatsje op die bus weten te bemachtigen. Wij gaan met een gerust hart onze heerlijke maaltijd van baars met rijst en groenten verorberen, maar rijden toch eerst nog even naar de Niger om er pootje te baden.
De 120 kilometer die ons scheidt van Bamako hoeven we alvast niet met ons velootje af te leggen langs grindwegen. Wij verzamelen vrij vroeg waar de bus zich heeft opgesteld en doden de tijd door de kinderen, die blijkbaar nog steeds gefascineerd zijn door blanken, gekke bekken te leren. Om 16 u komt de buschauffeur ons meedelen dat hij niet vertrekt wegens te weinig liefhebbers. Hij zal pas morgen om 6 uur vertrekken om rond 9 uur in Bamako aan te komen. Wij zijn dit Afrikaans ritme nog niet gewend en besluiten om alvast naar het volgende "stadje" te rijden en daar uit te kijken of we nog vervoer vinden om ‘s anderdaags tijdig op ons werk aan te komen.
Met een wilde vaart vertrekken we langs mulle grindwegen. Telkens we een dorp passeren worden we aangemoedigd door horden kinderen die, van zodra ze ons opmerken vanuit hun hutten te voorschijn komen en naar de rand van de baan lopen, roepend" Toubabou" (blanke). Grappig om die blanken als gekken te zien crossen op simpele velootjes.... tot ik de concentratie verlies en in het grind bijt. In mijn val sleur ik Zean mee. Als we recht staan lijken we coureurs die een stoffige Paris-Roubaix gereden hebben met de combinatie van bloed en rode aarde op ons lichaam. De fietsen blijken redelijk intact te zijn en voor de avond valt willen we in de stad zijn waar we een taxichauffeur uit Bamako hebben laten aandraven.
Rond 23 u komen we aan in Bamako en zijn blij om in het bed te kunnen duiken na een vermoeiend weekend.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 12

08/02/2009

Na een wasbeurt in onze Afrikaanse badkamer, lees een emmer water in een omwalde openlucht kamer, begeven we ons naar de markt. In de namiddag huren we 2 brommers met chauffeur om naar de watervallen te trekken en er te gaan zwemmen. De weg er naar toe is zonder mountainbike niet te bereiken en dus zeker niet met onze simpele "vrouwvolksvelo's". Maar of die Chinese namaak-Honda chopper 125cc zo'n goed idee was? Halverwege raakt mijn bestuurder de controle over zijn machine kwijt wegens te diep zand. Resultaat: iets minder haar op mijn onderbeen en barbecuelucht in de buurt van de uitlaat. De waterval maakt echter veel goed, het zwemmen in het bassin is heerlijk. Op de terugweg stoppen we nog even aan een Arc vanwaar we een zicht hebben op de regio.
Later in de namiddag fietsen we ongeveer 40 km verder naar alweer een "stadje". Op het marktplein aangekomen willen we een bus nemen naar Kela onze eindbestemming. De enige bus die dag is reeds lang gepasseerd en het hele eind fietsen op dit soort grind- en zandwegen is niet verstandig en bovendien zal het vrij snel donker zijn. We besluiten een frisdrank te nemen in het enige café (een zeer groot woord voor een stalletje met een frigo waarvan de isolatiewaarde mij ontgaat na het zien van de vele gaten in de deur). Voor dit stalletje staat de grootste "quatre x quatre" die ik ooit heb mogen aanschouwen, een spiksplinternieuwe Toyota, die schril afsteekt tegen de ander voertuigen in dit dorp: fietsen, paard en kar, rijdend schroot,.... Nergens goed voor denken we vanuit ons Belgisch verkavelingsperspectief, maar op Afrikaanse wegen heeft deze bolide zijn strepen verdiend. Nadat we het met de eigenaar op een akkoord hebben gegooid, laden we onze fietsen op het dak en nestelen we ons in de fluwelen zetels. De airco droogt ons zweet op. De weg zit vol putten maar daar voelen we in deze machine die er lijkt over te zweven, hoegenaamd niets van. Aangekomen in het dorp, dat louter uit lemen hutjes bestaat, fietsen we naar het kampement. Zoals overal komen kinderen of mannen af en aan om de eigenaars van dit kampement te begroeten. De avond wordt hallucinant afgesloten, omdat in het dorp een nieuw dorpsoudste werd verkozen, die weliswaar aan de vooravond van de festiviteiten al in zijn bed ligt, en een djembe-groep door de straten wandelt, gevolgd door dansende en zingende vrouwen. Het opwaaiend stof, de volle maan, de opzwepende muziek doen hun werk.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 11

07/02/2009

Vandaag is er nog eens fietsles. De meisjes worden met een pick-up naar het oefenterrein gebracht. Pol laadt de fietsen in de bak van de pick-up zoals niemand dat compacter kan. Het is een wonder dat er 240 fietsen in de container opgestuurd werden. Die fietsen werden voor ons vertrek nog uit de container gehaald en de helft van het centrum van Mali- Enjeu was bezet met fietsen.
Net voorbij de uitrit van het centrum vliegen alle fietsen er af, op een hoopje. Men vondt het niet nodig om ze vast te binden.

In de namiddag maken wij ons op om op weekend te gaan. We besluiten naar het zuiden van Mali te reizen, een streek die toeristisch weinig wordt bezocht. Per fiets rijden we naar het busstation van Bamako. Er staan 2 bussen te wachten, die onze kant uitgaan. De ene bus is groot en naar Malinese normen comfortabel, de andere is klein en zou als beestentransport bij ons afgekeurd worden. Wij willen dus een ticket op de grootste, zo zijn wij nu eenmaal. Maar dat is ons niet gegund. Door het feit dat we op de helft van de eindbestemming zullen afstappen,wil de maatschappij ons geen ticket verkopen, want minder winst als je er te vroeg afstapt. Dan maar in de beestenbak. Pol kruipt in het wrak dat ooit Mercedes genoemd werd. Net voor vertrektijd moet ik nog een plaatsje zien in te nemen. Ik weet echt niet hoe er aan te beginnen. Met 26 moeten we op zeteltjes zitten die misschien ooit nog voor kleuters zinvol zijn geweest en "zitten" zit er voor mij niet in. Ik hou het midden tussen geklemd zijn en rechtstaan. De meeste medereizigers ondergaan dit gelaten, terwijl wij en wat anderen toch af en toe onze bek roeren en in het Vlaams een grote muil opzetten. Nadat we vertrekken, doet mijn buur die een muts op heeft (bij ongeveer 35 graden) het raampje dicht.
Maar goed, in de late namiddag zijn we blij dat zowel wij als onze fietsen in een stadje genaamd Sibi gedropt worden. 's Avonds betrekken we onze lemen hut met strooien dakje in het kampement.
 

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 10

06/02/2009

Vandaag hou ik een enquête, nadat ik ‘s morgens eerst via mail het thuisfront contacteer. De enquête is bedoeld om een zicht te hebben op de situatie van de vrouwen in opleiding en hun verplaatsingsgedrag. Hoe groot is de afstand tussen hun verblijfplaats en Mali-Enjeu? Een vraag die steeds beantwoord wordt met ver of dicht. Afstanden worden hier bijna uitsluitend in tijd uitgedrukt. Het meisje dat het verst komt, heeft 1,5 uur te wandelen, want de bus (400 CFA, € 0,60) kan ze zich niet permitteren. Voor haar biedt de fiets een uitkomst.
Het valt me op dat de meeste meisjes willen fietsen en dat ze vertellen zich niets te zullen aantrekken van de lage status die de fiets geniet, noch de "schande" die een vrouw zou kunnen oplopen om te fietsen. Woorden of werkelijkheid? Toch even uittesten.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 9

05/02/2009

Weinig nieuws onder de zon, die in tegenstelling tot het nieuws wel constant aanwezig is. Werken lukt tot rond 13u Daarna slaat de hamer toe en om 16 uur wordt het opnieuw draaglijker. Vanaf 18u30 is het hier donker.
Deze namiddag houden we een tussentijdse evaluatie, in de schaduw van de bomen. Opnieuw zijn heel veel mensen aanwezig op de vergadering en we vragen ons af in welke functie ze de vergadering volgen. Anderzijds toont het toch het belang dat zij hechten aan onze inbreng. Onze partners willen wat uitleg bij de brochures "Vademecum van de fiets" (uitgegeven door ateliers de rue Vote in Brussel) en "Carte de controle du velo"(uitgegeven door het BIVV). Dat laatste is een kaartje dat bedoeld is om een kwaliteitscontrole van de fiets uit te voeren. We vermoeden dat het hier niet veel zal gebruikt worden, want onze kwaliteitsnormen zijn verre van dezelfde. Als een fiets rijdt is dat al voldoende. Maar er worden wat ideeën geopperd om een toeristische fietstocht te initiëren in Bamako en dan is kwaliteitszorg toch wel aangeraden, want onderhevig aan Europese normen. Zij zouden graag hebben dat de formateurs in opleiding, na ons vertrek in staat zijn om aan max. 12 leerlingen een opleiding fietsenmaker aan te bieden. Ze hopen dat het overgrote deel van de ingeschrevenen meisjes zullen zijn. Wij hopen dat deze emancipatieve instelling niet voorbijgaat aan de realiteit dat meisjes hier niet horen te fietsen laat staan als mecanicien aan werk zullen geraken.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 8

04/02/2009

Vandaag ontmoeten we opnieuw de vrienden van de Federation du Cyclisme. Zij trachten hun best te doen om hier een nationale wielerploeg samen te stellen. Ook de Malinese kampioen is aanwezig. Hij heeft reeds de ronde van Burkina Faso gereden. In dit buurland is fietsen voor iedereen een gewone zaak, ook voor vrouwen, nadat de president besliste om heel veel Chinese fietsen te importeren en een proactief fietsbeleid te voeren.

Ze zijn alvast enthousiast om als partner met Mali-Enjeu samen te werken en wat krachten te bundelen. Ze hebben alvast gemeen dat ze fietsen in scholen als sport- of als verplaatsingsmiddel willen inzetten. Maar ze beseffen dat de berg waar ze tegenop moeten fietsen hoog is. Het ontbreekt hen vooral aan middelen, maar ook de politici zijn hier nog niet overtuigd dat de luchtpollutie moet aangepakt worden. Het idee om een ronde van Bamako te fietsen wordt alvast enthousiast onthaald.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 7

03/02/2009

Op deze blauwe maandag zit het een beetje tegen. We waren niet verwittigd dat dit een vrije dag is voor zowat alle leerlingen en kader. Enkel Dra, onze fietstechnicus in opleiding, is aanwezig want hij is zeer gemotiveerd om fietsenmaker te worden.

In onze vrije tijd speuren we in Bamako naar onderdelen. Hier heb je geen groothandels. Op één plaats vonden we toch wel een concentratie van "fietswinkels" (een stalletje met wat chinese fietsen en onderdelen). Af en toe komen we een fietser tegen die een bovengemiddelde fiets heeft en waar we graag een klapke mee doen.

Op de artisanale markt vinden we intrigerende kraampjes met delen van dode dieren. Slangen, apenschedels, kattekoppen, huiden, hoorns, alles wordt hier gebruikt om aan animisme te doen.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 6

02/02/2009

Om 9 uur werden we verwacht in Mali-Enjeu samen met een honderdtal andere genodigden. De mannen en vrouwen hebben zich extra opgesmukt voor dit belangrijk moment. Onze gastvrouw en gastheer waar wij ons logement hebben zijn ook uitgenodigd. Van de hollandaises is nog steeds geen spoor, hoewel Tolo gisteren bevestiging had dat ze in Bamako gearriveerd waren in hun hotel.

De morgen begint met een bandje dat wat muziek speelt. Na enige tijd maken de 26 coureurs (of moet het coureuses zijn?) zich op aan de start. De start vindt plaats op een zanderig terrein. De straten rond de blok, waarin het parcours zich bevindt, worden afgesloten met een overweldigende politiemacht. Iedereen in de buurt zal mee supporteren.

Na een valse start schieten de dames vooruit met een vaart om even verder in een flessenhals terecht te komen. Een tiental meisjes bijten in het zand. Het parcours bestaat uit 2 rondes, in totaal zo'n 2 km. Na de eerste ronde zijn ze zo goed als bekaf. Geen training en een loodzware hitte (ja reeds om 11uur) zijn moordend. De eindmeet is de binnenkoer van Mali-Enjeu. De meisjes rijden binnen, eentje verliest het bewustzijn van teveel spanning.

Als de rust is teruggekeerd gaat de band weer aan het werk. De meisjes dansen spontaan voor de groep. Heel aanstekelijk, tot een paar jongens van de quartier zich mengen, en dan is het hek van de dam. De jongens zijn uitstekende dansers en stelen de show. Je moet het filmpje zien of er geweest zijn om het te geloven.

Daarna volgen er nog wat smakeloze toespraken. Enkel Nynke en Amarjan doen een kleine spontane toespraak in het Engels die ik vertaal. Zij drukken hun hoop uit dat ook hier vrouwen zich kunnen ontwikkelen en dat de fiets daartoe mag bijdragen.

De winnnaars van de koers worden gehuldigd. De eerste krijgt een geldprijs van 30.000 CFA (45 euro, een bom geld naar Malinese normen)

Ook de Federation Nationale du Cyclisme is aanwezig. Na een hartig gesprek beslissen we dinsdag een vergadering te plannen om een aantal ideeën uit te wisselen. Vanuit België werd gedacht om volgend jaar in januari een tour de Bamako te rijden (de 6 uren van). Zij weten ons te vertellen dat er in september 2010 voor de eerste keer de tour de Mali wordt georganiseerd.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 5

01/02/2009

Zaterdag geeft Pol nog extra les aan Dra, de jongen in opleiding. Ik zit samen met de equipe van Mali-Enjeu om de laatste voorbereidingen rond het feest van morgen door te nemen.

Zondagmorgen is er namelijk een heuse inhuldiging van het fietsproject en de uitreiking van de diploma's. De ploeg is redelijk zenuwachtig aangezien ook de burgemeester van Bamako 1 (district) is uitgenodigd, evenals de minister van sport en de minster van emancipatie en onderwijs. En dan zijn er nog de 2 meiden uit Holland, Nynke en Amarjan, die de rally Budapest-Bamako hebben uitgereden maar waarvan we nog steeds niets gehoord hebben. Zij zullen sponsorgeld doneren ifv het fietsenproject.

Ik probeer hen nog de hele avond te bereiken via telefoon maar nog steeds niets gehoord. Als dat maar goed afloopt voor morgen.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 4

31/01/2009

Vanmorgen wordt de eerste fietsles voor vrouwen georganiseerd. 10 vrouwen zijn kandidaat, 7 onder hen kunnen al behoorlijk fietsen en behoren dus eigenlijk niet tot de doelgroep. Een geschikt terrein is nog niet gevonden. Ofwel is de straat geasfalteerd maar te gevaarlijk ofwel vind je een rustige plek met een te weinig vaste ondergrond. Morgen verwachten we een homogene groep van leerlingen die helemaal niet kunnen fietsen.

In elk geval zijn ze zeer enthousiast om te fietsen. Als ze naar de vormingsinstelling fietsen zou het hen dagelijks ongeveer tot 400 CFA (60 eurocent) aan vervoerskosten minder kosten, een serieuze hap uit het budget.

Pol zorgt dat steeds meer fietsen gecontroleerd en hersteld worden en dat de kandidaat begeleiders het ganse gamma fietsen in de toekomst ook kunnen herstellen. Iedereen is zeer ongeduldig om de fietsen te testen en de beste eruit te halen voor de koers van zondag.

Vrijdagnamiddag maken we even een uitstap op de fiets. Zoals steeds worden we nagestaard, zeker als we Bamako city verlaten. Blanken horen niet op een fiets, zij zouden zich de zo gegeerde 4X4' s moeten kunnen veroorloven.

Na een afmattende tocht en als we bijna in Bamako terug zijn, rijdt ik lek. Net op de plaats waar een fietsenmaker zijn stalletje heeft. Op de grond wordt mijn band geplakt voor een halve euro.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 3

30/01/2009

Vanmorgen zijn we gestart met de inrichting van het atelier. Pol begon onmiddellijk met de ophanging van een aantal fietsen, als didactisch materiaal, evenals het uithangen van borden met technische details. In de namiddag gingen we nog op zoek naar wat onderdelen samen met enkele begeleiders. Niet simpel om direct te vinden wat we nodig hebben, en eens de verkopers zien dat ze met toubaba (blanken) te maken hebben, gaan ze de prijzen verdubbelen.

Ik ga met Tolo, de directeur van het centrum nog wat plannen van Mali-Enjeu doornemen.

Vandaag heb ik ook met Dalla en Diolo, twee stafmedewerkers, de mogelijkheden van de fiets als toeristisch middel en als transportmiddel besproken.

Bamako telt een aantal geasfalteerde assen die meestal zeer druk zijn. De wegen in de wijken zijn dermate slecht dat fietsen geen evidentie is, maar dat geldt dan evenzeer voor auto's of brommers of zelfs voetgangers. Bamako lijkt op een uit zijn voegen gebarsten dorp, ware het niet dat deze plek wegens zijn omvang, commerciële functie en aantal inwoners (meer dan 1 miljoen) natuurlijk wel een stad is, maar eerder een atypische hoofdstad met te verwaarlozen hoogbouw (slechts 2 appartementsgebouwen die naam waardig).

Er zijn een aantal elementen pro fietsen:

- het klimaat is buiten een aantal regenseizoensmaanden zeer droog, er is weinig wind

- de fiets is een goedkoop transportmiddel en relatief makkelijk te onderhouden

- de fiets produceert geen uitlaatgassen

- de fiets is niet bedreigend tegenover andere weggebruikers

- Bamako is relatief vlak

- de fiets neemt weinig plaats in

- de fiets produceert geen lawaaihinder

Er zijn zeker ook nadelige elementen voor de fietser:

- de fiets is een vervoermiddel voor zij die zich geen auto of bromfiets kunnen permitteren

- in de zomer is het zeer warm

- de wegen zijn zeer druk en gevaarlijk, soms onaangepast voor gelijk welk vervoermiddel

- de fietsen die hier nieuw te koop zijn, zijn van chinese kwaliteit, de tweedehandsmarkt bestaat uit zeer oude Europese aftandse fietsen, maar eigenlijk is dat conform bijna alle transportmiddelen hier

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 2

29/01/2009

Vandaag hebben Pol en ik uitgebreid kennis gemaakt met de ploeg van Mali-Enjeu, zowel de staf, de leraars als de leerlingen. Mali Enjeu is dus een vormingsproject voor hoofdzakelijk meisjes en vrouwen die nooit naar school zijn kunnen gaan.
Verder op de dag hebben we vergaderd rond ons fietsenproject: hoe we in een vrij kort tijdsbestek, 14 dagen, een duurzame activiteit kunnen opzetten rond vorming van fietsherstel, het fietsgebruik en hoe we daar een economische activiteit aan kunnen koppelen.
Twee leraars zijn aangeduid om de leerlingen de basisprincipes van het fietsherstel aan te leren. Pol zal een man en een vrouw opleiden. Eenvoudig wordt dit vermoedelijk niet, want ze spreken weinig Frans. Een vertaler is echter niet noodzakelijk.
De doelgroepgebruikers, namelijk de meisjes, zijn tot op heden geen fervente fietsers, weinigen in Bamako trouwens. De fiets is hier een manier om noodzakelijke verplaatsingen te doen en geniet geen hoge status. De gebruikers zijn hoofdzakelijk mannen. Toch slaagde de ploeg van Mali-Enjeu erin reeds 30 kandidaten te vinden die zondag een race zullen houden ter ere van de aankomst van de rally Budapest -Bamako, waar 2 Nederlandse deelneemsters eveneens een bijdrage aan het project overhandigen. Morgen start het werk on the field.

Pol en Gunter in Bamako Mali - Dag 1

28/01/2009

Beste fans van Mobiel

Vandaag is het zover. Om 12.30 vertrekken we, Pol en mezelf, richting Bamako om ginds te arriveren om 9.20.  Doel is om in 14 dagen een mini-Mobiel te stichten in de schoot van Mali-Enjeu, een vormingsinstelling die zich richt naar de minst bedeelden. 200 fietsen gingen ons reeds vooraf via een container. Die gaan we nu optimaal proberen in te zetten. Pol zorgt dat technici worden opgeleid tot fietsenmaker, ik richt me vooral op de zakelijke aspecten om dit project een duurzaam karakter te geven.

Vooral vrouwen zullen de voordelen van dit project moeten ondervinden. Zij zullen kunnen beschikken over de fietsen om dagelijkse verplaatsingen naar het vormingscentrum te kunnen afleggen. Wie niet kan fietsen, krijgt een cursus.

Voorlopig een kort relaas. Via dit kanaal houden we jullie graag op de hoogte van onze ontwikkelingen